ThS. Đoàn Thị Phượng
Trường Chính trị Lê Duẩn tỉnh Quảng Trị
ĐẶT VẤN ĐỀ
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là sự kiện chính trị trọng đại, là ngày hội của toàn dân, nơi thể hiện cao nhất quyền làm chủ của Nhân dân trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Thành công của cuộc bầu cử là minh chứng sống động cho tính ưu việt của chế độ, sự ổn định chính trị, niềm tin và trách nhiệm của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Hiện nay, khi ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang đến gần (sẽ diễn ra vào Chủ nhật, ngày 15/3/2026 theo Nghị quyết số 199/2025/QH15 của Quốc hội thông qua ngày 21/5/2025) thì đó cũng là thời điểm các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị gia tăng các hoạt động chống phá với mức độ ngày càng cao, cách thức càng tinh vi, xảo quyệt. Chúng coi đây là thời điểm then chốt tung ra các luận điệu xuyên tạc, phản động để tấn công phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc ta; phủ nhận tính chính danh của bộ máy Nhà nước; gây mất ổn định an ninh chính trị. Vì vậy, việc nhận diện đúng bản chất các luận điệu xuyên tạc và đấu tranh phản bác một cách khoa học, sắc sảo, mang tính thuyết phục không chỉ là nhiệm vụ riêng của Ban Tuyên giáo và Dân vận, của lực lượng vũ trang hay của riêng một ngành nào mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó đội ngũ cán bộ, giảng viên giảng dạy lý luận chính trị giữ vai trò nòng cốt.
NHẬN DIỆN, PHẢN BÁC CÁC LUẬN ĐIỆU SAI TRÁI, XUYÊN TẠC, THÙ ĐỊCH VỀ CUỘC BẦU CỬ
Để đấu tranh hiệu quả, trước hết cần phải nhận biết chính xác các thủ đoạn và luận điệu mà các thế lực thù địch thường sử dụng. Nhận diện không đơn thuần là sự phân biệt đúng - sai về mặt thông tin, mà là quá trình làm rõ bản chất chính trị, mục tiêu chiến lược và phương thức thao túng dư luận được các thế lực thù địch ngụy trang tinh vi dưới những khái niệm tưởng chừng “phổ quát” như dân chủ, tự do hay nhân quyền. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở nhận diện mà không kịp thời, kiên quyết và có cơ sở khoa học để phản biện, thì các luận điệu sai trái vẫn có thể lan truyền, thẩm thấu và từng bước làm lệch lạc nhận thức xã hội; do đó, phản biện không chỉ là bước tiếp theo mà là khâu quyết định nhằm khẳng định chân lý, củng cố niềm tin chính trị và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng, chế độ bầu cử và trật tự hiến định.
1. Đối với những luận điệu xuyên tạc xung quanh việc Đảng lãnh đạo công tác bầu cử
Các thế lực phản động rêu rao nhiều luận điệu xuyên tạc như Đảng Cộng sản đã sắp xếp nhân sự hết rồi, dân đi bầu chỉ là hợp thức hóa; Cuộc bầu cử ở Việt Nam chỉ là hình thức, là màn kịch dân chủ giả hiệu... Từ việc xoáy sâu vào tỷ lệ đảng viên trong danh sách ứng cử, chúng quy kết rằng Quốc hội thực chất chỉ là Hội nghị đảng viên mở rộng. Mục đích của chúng là đối lập vai trò lãnh đạo của Đảng với quyền làm chủ của Nhân dân, kích động tâm lý hoài nghi, chán nản, thờ ơ chính trị trong cử tri.
Trước hết, cần khẳng định rõ: sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bầu cử ở Việt Nam là tất yếu khách quan, hợp hiến, hợp pháp và phù hợp với đặc điểm của chế độ chính trị nước ta, chứ không phải là sự “áp đặt” hay “tước đoạt quyền dân chủ” như các thế lực thù địch xuyên tạc. Hơn thế, Đảng lãnh đạo chính là nhân tố quyết định bảo đảm sự thành công của các cuộc bầu cử. 15 khóa bầu cử đã diễn ra thành công tốt đẹp dưới sự lãnh đạo của Đảng trong suốt 80 năm qua là minh chứng sinh động khẳng định về vai trò lãnh đạo của Đảng.
Điều 4 Hiến pháp năm 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2025 quy định: “Đảng Cộng sản Việt Nam… là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội” [1]. Đây là nguyên tắc hiến định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam một cách toàn diện, bao quát. Bầu cử với tư cách là một hoạt động chính trị - pháp lý quan trọng bậc nhất của Nhà nước dĩ nhiên không thể nằm ngoài sự lãnh đạo đó. Như vậy, việc Đảng lãnh đạo công tác bầu cử là hoàn toàn hợp hiến, hợp pháp. Xét về bản chất “Đảng lãnh đạo” không mâu thuẫn với “Nhân dân làm chủ”. Đảng lãnh đạo để định hướng tiêu chuẩn, cơ cấu nhằm đảm bảo Quốc hội thực sự là hình ảnh thu nhỏ của khối đại đoàn kết toàn dân có đủ đại diện và đảm bảo quyền lợi hài hòa giữa các vùng miền, giai tầng, dân tộc, tôn giáo... Nếu không, cuộc bầu cử dễ rơi vào tình trạng vô chính phủ, bị thao túng và chi phối bởi các nhóm lợi ích đứng phía sau các ứng viên.
Về quy trình bầu cử thì Đảng sẽ giới thiệu người ứng cử nhưng không thay dân bầu cử. Ngay từ Sắc lệnh số 14-SL, ngày 8/9/1945 - sắc lệnh đầu tiên về nguyên tắc bầu cử ở Việt Nam được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành - đã nêu rõ: “Mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc dân đại hội” và “Quốc dân đại hội bầu theo lối phổ thông đầu phiếu cử lên” [2]. Tinh thần dân chủ ngay từ bản Hiến pháp và sắc lệnh về bầu cử đầu tiên của Nhà nước ta tiếp tục được kế thừa và phát triển về sau này. Quyền quyết định tối cao thuộc về cử tri, được thực hiện bằng lá phiếu kín, bình đẳng và trực tiếp, không chịu bất kỳ sự cưỡng ép pháp lý nào. Không tồn tại điều luật nào buộc Nhân dân phải bầu cho người do Đảng giới thiệu; ngược lại, thực tiễn bầu cử đã nhiều lần bác bỏ luận điệu “Đảng sắp xếp hết” khi không ít người được giới thiệu không trúng cử, trong khi một số người tự ứng cử vẫn trúng cử nếu được cử tri tín nhiệm. Những sự thật hiển nhiên ấy cho thấy: sự lãnh đạo của Đảng không triệt tiêu quyền lựa chọn của Nhân dân, mà tạo lập khuôn khổ chính trị cần thiết để quyền làm chủ được thực thi một cách ổn định, có định hướng và có trách nhiệm, không chịu tác động tiêu cực bởi mọi luận điệu xuyên tạc đầy ác ý của các thế lực thù địch. Còn việc quy chụp Quốc hội Việt Nam là “Hội nghị đảng viên mở rộng” thực chất chính là sự xuyên tạc, cố tình bóp méo bản chất sự thật. Sự thật là đảng viên trúng cử không phải vì mang thẻ đảng, mà vì đáp ứng các tiêu chuẩn do pháp luật quy định và được cử tri trực tiếp tín nhiệm bằng lá phiếu của mình. Khi đã trở thành đại biểu Quốc hội, họ hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, không chịu sự chi phối của thứ gọi là “mệnh lệnh Đảng” như các luận điệu xuyên tạc vẫn rêu rao.
2. Đối với những luận điệu xuyên tạc về cơ chế hiệp thương
Các thế lực thù địch cố tình cắt xén, bóp méo quy trình hiệp thương, lờ đi các hội nghị lấy ý kiến cử tri để tung ra luận điệu xuyên tạc rằng hiệp thương là “chia ghế từ trước”, bầu cử chỉ mang tính hình thức; thậm chí quy chụp đây là cơ chế “sàng lọc chính trị”, loại bỏ người không cùng quan điểm. Từ đó, chúng phủ nhận vai trò đại diện, tập hợp và phản ánh ý chí, nguyện vọng Nhân dân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, xuyên tạc Mặt trận thành “cánh tay nối dài của Đảng”, làm sai lệch bản chất dân chủ của cơ chế hiệp thương.
Thực tế, hiệp thương không phải là quá trình “chia ghế”, càng không quyết định ai trúng cử, mà là khâu chuẩn bị dân chủ nhằm bảo đảm người ứng cử đáp ứng tiêu chuẩn và có tín nhiệm bước đầu của cử tri. Quyền quyết định cuối cùng hoàn toàn thuộc về Nhân dân thông qua lá phiếu. Nếu hiệp thương là “ấn định sẵn”, thì đã không tồn tại thực tế nhiều người được hiệp thương giới thiệu nhưng vẫn không trúng cử. Việc một ứng cử viên không có tên trong danh sách cuối cùng không xuất phát từ quan điểm chính trị cá nhân, mà do không đạt tỷ lệ tín nhiệm cần thiết hoặc không đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn theo luật định.
Hiện nay, quy trình hiệp thương được quy định trong Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND; Nghị quyết liên tịch số 102/2025/NQLT-UBTVQH15-CP-ĐCTUBTWMTTQVN ngày 26/9/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam hướng dẫn quy trình hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031. Theo đó, quy trình gồm 3 vòng 5 bước hiệp thương bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch. Trong đó, hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú là khâu then chốt, phản ánh trung thực nhất mức độ tín nhiệm xã hội. Dù giữ cương vị nào, nếu không gương mẫu, không được Nhân dân nơi cư trú tin tưởng thì cũng không thể vượt qua vòng này. Đây chính là bằng chứng rõ ràng cho thấy hiệp thương không làm thay quyền Nhân dân, mà tạo điều kiện để Nhân dân trực tiếp tham gia, giám sát và quyết định chất lượng người ứng cử.
3. Đối với những luận điệu kích động tẩy chay bầu cử, phá hoại bầu cử
Khi các chiêu bài trên không đạt hiệu quả như mong muốn, chúng chuyển sang kích động cực đoan như thường sử dụng một chuỗi luận điệu nhằm kích động tẩy chay và phá hoại bầu cử, bắt đầu từ việc gieo rắc tâm lý thờ ơ chính trị bằng cách rêu rao rằng “bầu hay không bầu cũng vậy”, “kết quả đã được sắp xếp sẵn”, từ đó kêu gọi người dân không đi bầu như một hình thức “phản đối”; tung ra luận điệu “Tẩy chay bầu cử là quyền công dân”; “Không tham gia bầu cử mới là người yêu tự do”... Tinh vi hơn, là việc xúi giục cử tri đi bầu nhưng gạch hết tên ứng cử viên hoặc bỏ phiếu trắng, xuyên tạc đây là “thông điệp chính trị mạnh mẽ”: “Hãy đi bầu nhưng gạch hết để thể hiện sự phản đối”; “Không có ai xứng đáng, hãy gạch tất cả”; khích lệ các phần tử cơ hội “tự ứng cử”…
Khi đứng trước những luận điệu được ngụy trang dưới chiêu bài “quyền tự do cá nhân”, mỗi công dân Việt Nam hãy luôn tỉnh táo, sáng suốt để nhìn thấu bản chất sự việc. Việc không đi bầu hay tẩy chay bầu cử không phải “quyền công dân” mà đó chính là hành vi vô trách nhiệm, bởi quyền bầu cử không chỉ là quyền lựa chọn, mà còn gắn liền với trách nhiệm chính trị đối với cộng đồng và Nhà nước.
Luật pháp Việt Nam luôn khuyến khích và tạo điều kiện cho mọi công dân đủ tiêu chuẩn tham gia ứng cử. Trong mỗi kỳ bầu cử đều có những người tự ứng cử trúng cử và hoạt động rất tốt. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa “người tự ứng cử chân chính” là người có tâm, có tài, muốn cống hiến và “kẻ lợi dụng tự ứng cử” với mục đích là để gây rối. Những kẻ tự xưng là “nhà dân chủ” thường có hồ sơ không rõ ràng, vi phạm các quy định của pháp luật, hoặc có sự giật dây của các tổ chức phản động lưu vong. Việc loại bỏ những hồ sơ không đạt chuẩn này chính là hành động bảo vệ sự tôn nghiêm của pháp luật và chất lượng của cơ quan quyền lực nhà nước, chứ không phải là mất dân chủ.
KẾT LUẬN
Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc cuộc bầu cử không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà là cuộc chiến lâu dài, cam go trên mặt trận tư tưởng, đòi hỏi sự tỉnh táo chính trị, bản lĩnh vững vàng và trí tuệ khoa học của cả hệ thống chính trị. Trong bối cảnh các thế lực thù địch ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi để phá hoại cuộc bầu cử thì việc nhận diện đúng, phản bác kịp thời và thuyết phục các luận điệu sai trái có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và quyền làm chủ thực chất của Nhân dân. Đối với giảng viên Trường Chính trị Lê Duẩn tỉnh Quảng Trị, lồng ghép có hệ thống nội dung này vào chương trình giảng dạy, các buổi sinh hoạt chuyên đề và hoạt động nghiên cứu khoa học không chỉ nhằm trang bị “vũ khí lý luận sắc bén” cho chính bản thân và học viên, mà còn góp phần củng cố niềm tin chính trị, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Trên nền tảng đó, mỗi cán bộ, giảng viên và học viên nhà trường sẽ trở thành những chiến binh quả cảm, nhiệt huyết trên mặt trận tư tưởng, góp phần bảo đảm để cuộc bầu cử được diễn ra thành công tốt đẹp, thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, ngày hội non sông, khẳng định bản chất tốt đẹp và sức sống bền bỉ của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Tài liệu tham khảo:
1. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2025;
2. Hồ Chí Minh: Biên niên tiểu sử, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, tập 3, tr.8.
