ThS. Nguyễn Thị Linh Giang
Khoa Xây dựng Đảng
Quảng Trị, mảnh đất của tình yêu, sự sống và lịch sử hào hùng, từ những hy sinh lớn lao trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, niềm tin và khát vọng vươn lên của con người nơi đây ngày càng được bồi đắp và tỏa sáng. Quá khứ vẻ vang không chỉ là ký ức thiêng liêng, mà đã trở thành mạch nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, thôi thúc mỗi người dân Quảng Trị hôm nay không ngừng vươn lên, chung sức, đồng lòng xây dựng quê hương. Trong bối cảnh đó, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu chặng đường phát triển mới của tỉnh sau hợp nhất. Đại hội đã đánh giá những thành tựu đã đạt được trong thời gian qua, đồng thời đề ra phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cho nhiệm kỳ tới, mở ra hành trình phát triển mới với tinh thần đoàn kết, dân chủ, kỷ cương, đột phá và phát triển, hướng tới xây dựng Quảng Trị ngày càng văn minh, giàu mạnh và hạnh phúc. Một trong những vấn đề được Đại hội đặc biệt quan tâm, coi là nền tảng cho sự phát triển lâu dài của tỉnh, chính là phát triển văn hóa và con người Quảng Trị. Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định “phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa, con người Quảng Trị” [2,tr.84] là giải pháp trọng tâm, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Đây không chỉ là sự kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa, truyền thống của vùng đất giàu lịch sử cách mạng, mà còn là yêu cầu tất yếu nhằm khơi dậy khát vọng vươn lên, phát huy sức mạnh tinh thần và tạo động lực nội sinh, góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong thời kỳ mới.
2. Nội dung
2.1. Thực trạng phát triển văn hóa, xã hội, con người Quảng Trị
Giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên
Tỉnh Quảng Trị luôn xác định đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm và đã đạt nhiều kết quả quan trọng như: Hệ thống trường, lớp được sắp xếp, phát triển hợp lý; quy mô giáo dục đáp ứng nhu cầu học tập, nâng cao trình độ đào tạo và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động. Công tác chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giảng dạy và học tập được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành giáo dục. Chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn tiếp tục có bước tiến vững chắc; kết quả phổ cập giáo dục được duy trì ổn định; tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia không ngừng tăng, đến hết năm 2025 đạt 70,8% [2, tr.33]. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo; tăng cường liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng, đa dạng hóa ngành nghề, lĩnh vực đào tạo. Thông qua đó, nhiều lao động đã từng bước tiếp cận khoa học, công nghệ, kỹ thuật hiện đại, hình thành tác phong làm việc công nghiệp, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao năng suất lao động.
Công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho Nhân dân được chú trọng
Chất lượng khám, chữa bệnh từng bước được nâng cao. Hệ thống cơ sở y tế được quan tâm đầu tư trang thiết bị, đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật mới; cơ bản không để xảy ra tình trạng thiếu thuốc, trang thiết bị, vật tư y tế và nhân lực y tế. Một số bệnh viện và cơ sở y tế tư nhân chất lượng cao được đưa vào hoạt động, góp phần tăng cường năng lực khám, chữa bệnh và giảm tải cho các cơ sở y tế công lập. Chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ và y đức của đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế không ngừng được nâng cao; các hoạt động hợp tác chuyên gia được tăng cường. Công tác phòng, chống và kiểm soát dịch bệnh, nhất là dịch Covid-19, được triển khai tích cực, hiệu quả. Diện bao phủ bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục mở rộng. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 38,3 giường bệnh và 11,4 bác sĩ trên 1 vạn dân; tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 95,1% [2, tr.33].
Hoạt động văn hóa, thể thao chuyển biến mạnh mẽ, tạo dấu ấn quan trọng trong đời sống xã hội
Sau sáp nhập tỉnh, không gian văn hóa Quảng Trị được mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tái cấu trúc, liên kết và phát huy hiệu quả các nguồn lực văn hóa, thể thao trên phạm vi toàn tỉnh. Môi trường văn hóa tiếp tục được quan tâm xây dựng theo hướng toàn diện, lành mạnh; hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao từ tỉnh đến cơ sở được đầu tư đồng bộ hơn, từng bước đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần ngày càng cao của Nhân dân. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, di sản lịch sử - cách mạng đạt nhiều kết quả tích cực; nhiều di sản được khai thác gắn với phát triển du lịch, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh địa phương.
Nhiều sự kiện chính trị - văn hóa có quy mô lớn, mang tầm quốc gia được tổ chức thành công, tiêu biểu như lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Di tích lịch sử Bến phà II Long Đại gắn với chương trình chính luận nghệ thuật “Lời tri ân - Dòng sông hoa lửa”; cầu truyền hình trực tiếp “Khúc ca khải hoàn” kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam tại Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải; các chương trình nghệ thuật “Quảng Trị hội tụ - tỏa sáng” [4]… Qua đó, góp phần lan tỏa sâu rộng giá trị lịch sử, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Phong trào thể dục, thể thao quần chúng phát triển rộng khắp; thể thao thành tích cao tiếp tục khẳng định vị thế; đời sống văn hóa cơ sở, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, có nhiều khởi sắc rõ nét.
Công tác chuyển đổi số, các lĩnh vực thông tin và truyền thông chuyển biến mạnh mẽ
Hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, mở rộng theo hướng đồng bộ, hiện đại. Hệ thống chính quyền điện tử, đô thị thông minh được đẩy mạnh, gắn với việc triển khai Trung tâm điều hành thông minh và các nền tảng dữ liệu lớn phục vụ công tác quản lý, điều hành. Cổng dịch vụ công trực tuyến được đầu tư, cải tiến, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao mức độ hài lòng của người dân. Hạ tầng công nghệ thông tin, viễn thông và bưu chính có bước phát triển vượt bậc; sóng di động 3G, 4G, mạng băng rộng cáp quang được phủ rộng trên địa bàn toàn tỉnh; mạng 5G bước đầu được triển khai. Trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng thử nghiệm thông qua trợ lý ảo hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức trong thực hiện nhiệm vụ [2, tr.35]. Công tác quản lý hoạt động báo chí, truyền thông được quan tâm tăng cường. Việc giám sát, kiểm soát thông tin trên các nền tảng mạng xã hội được đẩy mạnh; sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng ngày càng chặt chẽ, góp phần kịp thời xử lý các thông tin sai lệch, xuyên tạc, giữ vững ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh.
Công tác giải quyết việc làm, bảo đảm an sinh xã hội được chú trọng
Công tác giải quyết việc làm có nhiều chuyển biến rõ rệt; thông tin thị trường lao động được tăng cường định hướng; dữ liệu cung - cầu lao động được cập nhật kịp thời. Đã tạo việc làm cho trên 34.000 lượt lao động, trong đó có trên 8.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng [2, tr.36]; quyền và lợi ích chính đáng của người lao động cơ bản được bảo đảm. Các chính sách đối với người có công với cách mạng; chính sách trợ giúp xã hội đối với các đối tượng yếu thế, người cao tuổi, trẻ em được triển khai đầy đủ, kịp thời. Công tác bình đẳng giới, phòng, chống tệ nạn xã hội được thực hiện đồng bộ, hiệu quả. Chính sách đối với cán bộ thôn, bản, tổ dân phố tiếp tục được quan tâm thực hiện. Các chương trình, dự án cho công tác giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được sử dụng hiệu quả, công khai, minh bạch. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1%/năm. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, hỗ trợ nhà ở cho Nhân dân được chỉ đạo quyết liệt, tổ chức thực hiện đồng bộ và hoàn thành 100% kế hoạch năm 2025.
2.2. Quan điểm, giải pháp phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa, con người Quảng Trị
Quan điểm phát triển văn hóa, con người Quảng Trị hiện nay
Đảng bộ tỉnh luôn xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng tinh thần của xã hội, gắn chặt với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và giảm nghèo bền vững. Con người Quảng Trị được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của mọi chủ trương, chính sách.
Mục tiêu xuyên suốt là phát triển toàn diện con người Quảng Trị về đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống và kỹ năng nghề nghiệp; khơi dậy ý chí tự tin, tự lực, tự cường và khát vọng phát triển, biến giá trị con người thành nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh.
Giải pháp phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa, con người Quảng Trị trong kỷ nguyên mới
Thứ nhất, triển khai đồng bộ, hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa, gắn với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh trong từng gia đình, cộng đồng, cơ quan, đơn vị và toàn xã hội. Chú trọng bồi dưỡng, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đạo đức, lối sống tốt đẹp của con người Quảng Trị; từng bước thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Thứ hai, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho phát triển văn hóa, thể thao, ưu tiên xây dựng, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao các cấp theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với điều kiện sau sáp nhập tỉnh. Đẩy mạnh công tác bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị các di sản văn hóa, di tích lịch sử - cách mạng; gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch, giáo dục truyền thống, góp phần quảng bá hình ảnh, con người Quảng Trị trong giai đoạn phát triển mới.
Thứ ba, phát triển báo chí, truyền thông theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Tăng cường quản lý, định hướng thông tin; phát huy vai trò của báo chí, truyền thông trong tuyên truyền, lan tỏa giá trị văn hóa, con người Quảng Trị; đồng thời khuyến khích xã hội hóa, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và các dịch vụ thể thao chất lượng cao. Phấn đấu đến năm 2030 có thêm 04 di tích được xếp hạng quốc gia, quốc gia đặc biệt; 70% di tích cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt được tu bổ, tôn tạo.
Thứ tư, tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh. Chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, truyền thống lịch sử - văn hóa cho thế hệ trẻ; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, hình thành con người Quảng Trị phát triển toàn diện về trí tuệ, nhân cách và năng lực nghề nghiệp.
Thứ năm, tăng cường chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội, quản lý phát triển xã hội theo hướng bền vững. Thực hiện hiệu quả các chính sách tạo việc làm, giảm nghèo nhanh và bền vững; quan tâm các đối tượng chính sách, người có công, nhóm yếu thế trong xã hội; từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho phát triển văn hóa và con người.
Thứ sáu, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong xây dựng và phát triển văn hóa, gắn với tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự phối hợp của cả hệ thống chính trị. Đề cao trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên; khơi dậy ý chí tự tin, tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của con người Quảng Trị, biến văn hóa và con người thực sự trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.
3. Kết luận
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính Trị (2026), Nghị quyết số 80 - NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
2. Đảng bộ tỉnh Quảng Trị (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 -2030.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội.
4. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2026), Báo cáo số 68 -BC/SVH,TT&DL ngày 26/ 01/2026 về đánh giá kết quả triển khai nhiệm vụ năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2026.
